სრულდება თუ არა არახელსაყრელი მეტეოროლოგიური პირობების დროს ატმოსფერული ჰაერის დაბინძურებისგან დაცვის მიზნით არსებული დადგენილება?

სრულდება თუ არა არახელსაყრელი მეტეოროლოგიური პირობების დროს ატმოსფერული ჰაერის დაბინძურებისგან დაცვის მიზნით არსებული დადგენილება?

რუსთავში არსებული საწარმოების ტექნიკური დოკუმენტების გაცნობისას, ატმოსფერულ ჰაერზე ზემოქმედების შერბილების ღონისძიებებში ხშირად გვხვდება ხოლმე ფრაზა, რომ “არახელსაყრელი მეტეოპირობების დროს ატმოსფერული ჰაერის დაბინძურებისაგან დაცვის მიზნით, შედგენილი იქნება სათანადო მოქმედებათა გეგმა.”

დოკუმენტებში, როგორც წესი, დაკონკრეტებული არ არის თუ ვინ ადგენს შერბილების გეგმას და ვინ არის მის აღსრულებაზე პასუხისმგებელი. სწორედ ამიტომ, სამოქალაქო მოძრაობამ „გავიგუდეთ“ მიმართა გარემოს ეროვნულ სააგენტოს რათა გაგვეგო რა კანონმდებლობა არსებობს არახელსაყრელი მეტეოროლოგიური პირობების დროს ატმოსფერული ჰაერის დაბინძურებისგან დაცვის მიზნით და აქვს თუ არა გარემოს ეროვნულ სააგენტოს შემარბილებელ ღონისძიებათა გეგმა, რომელსაც არახელსაყრელი მეტეოროლოგიური პირობების დროს უგზავნის ხოლმე საწარმოებს. როგორც 24 მაისს მიღებული პასუხიდან ირკვევა, არახელსაყრელი მეტეოროლოგიური პირობების დროს ატმოსფერული ჰაერის დაბინძურებისგან დაცვის მიზნით არსებობს საქართველოს მთავრობის 2014 წლის 3 იანვარის No8 დადგენილება – „არახელსაყრელ მეტეოროლოგიურ პირობებში ატმოსფერული ჰაერის დაცვის ტექნიკური რეგლამენტის დამტკიცების თაობაზე“.

დოკუმენტის გაცნობა შეგიძლიათ ბმულზე. ქვემოთ კი რამდენიმე საინტერესო ამონარიდს მოგიყვანთ.

დოკუმენტის მეოთხე მუხლის 1-ელ, მე-3 და მე-4 პუნქტებში ვკითხულობთ:

მუხლი 4. ზოგადი მოთხოვნები არახელსაყრელ მეტეოროლოგიურ პირობებში (ამპ) ატმოსფერული ჰაერის დაცვის წესების შესახებ

– ატმოსფერულ ჰაერში მავნე ნივთიერებათა გაფრქვევების შემცირება ამპ-თვის ხორციელდება ატმოსფერული ჰაერის დაბინძურების მოსალოდნელი გაზრდის შესახებ გაფრთხილების საფუძველზე ამპ-ის პროგნოზის მონაცემთა გათვალისწინებით, რომელსაც ადგენს საქართველოს გარემოსა და ბუნებრივი რესურსების დაცვის სამინისტროს საჯარო სამართლის იურიდიული პირი − გარემოს ეროვნული სააგენტო.

– ატმოსფერულ ჰაერში მავნე ნივთიერებათა გაფრქვევების შემცირების ღონისძიებებს ამპ-ის პერიოდში ამუშავებს დასახლებულ პუნქტებში განთავსებული მავნე ნივთიერებათა გაფრქვევების წყაროს მქონე ყველა მოქმედი და პროექტირებადი სტაციონარული საწარმო, სადაც საქართველოს გარემოსა და ბუნებრივი რესურსების დაცვის სამინისტროს საჯარო სამართლის იურიდიული პირი − გარემოს ეროვნული სააგენტოს მიერ ხორციელდება ან დაგეგმილია ამპ-ის პროგნოზირება. ამ ღონისძიებებს ამუშავებენ, აგრეთვე ქალაქის შესაბამისი სამსახურები, რომელთა გამგებლობაშიც შედის ავტოსატრანსპორტო საშუალებების ფუნქციონირებასთან და მოძრაობის ორგანიზაციასთან დაკავშირებული საკითხების მოგვარება

– ამპ-ის პერიოდში ატმოსფერულ ჰაერში მავნე ნივთიერებათა გაფრქვევების შემცირების ღონისძიებების შესრულებაზე კონტროლს ახორციელებს საქართველოს გარემოსა და ბუნებრივი რესურსების დაცვის სამინისტროს სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულება – გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტი და მისი ტერიტორიული ორგანოები, აგრეთვე აფხაზეთის და აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკების შესაბამისი სამსახურები.

ხოლო მეექვსე მუხლის 1-ელ პუნქტში კი აღნიშნულია, რომ:

 მუხლი 6. ატმოსფერული ჰაერის მავნე ნივთიერებებით დაბინძურების ზრდის შესახებ გაფრთხილების შედგენა

– ატმოსფერული ჰაერის მავნე ნივთიერებებით დაბინძურების ზრდის შესახებ გაფრთხილება მოსალოდნელ ამპ-თვის დგება მთლიანად ადმინისტრაციული ერთეულისთვის, სადაც წარმოებს ატმოსფერული ჰაერის დაბინძურებაზე დაკვირვება. გაფრთხილებას ამპ-ის პროგნოზის მონაცემთა გათვალისწინებით ადგენს საქართველოს გარემოსა და ბუნებრივი რესურსების დაცვის სამინისტროს საჯარო სამართლის იურიდიული პირი − გარემოს ეროვნული სააგენტო, რომელიც შესაბამისი ადმინისტრაციული ერთეულისა და საქართველოს გარემოსა და ბუნებრივი რესურსების დაცვის სამინისტროს შესაბამისი ორგანოების მეშვეობით უგზავნის მას მავნე ნივთიერებათა გაფრქვევის სტაციონარული წყაროების მფლობელებს, რომლებიც ვალდებულნი არიან უზრუნველყონ მავნე ნივთიერებათა გაფრქვევების შემცირება მათ მიერ ამპ-ის პერიოდისთვის წინასწარ შემუშავებული გაფრქვევების შემცირების ღონისძიებათა შესაბამისად.

შესაბამისად, როგორც კანონმდებლობიდან ირკვევა, არახელსაყრელი მეტეოროლიური პირობების დროს მავნე ნივთიერებებით დაბინძურების ზრდის გაფრთხილების ღონისძიებების შექმნის ვალდებულება აქვს გარემოს ეროვნულ სააგენტოს, რომელიც შემდეგ ამ ღონისძიებებს უნდა უგზავნიდეს მავნე ნივთიერებათა გაფრქვევის სტაციონარული წყაროების მფლობელებს, ხოლო აღნიშნულის შესრულების მონიტორინგი კი გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტს ევალება.

როგორც წერილიდან ირკვევა ამ ეტაპზე გარემოს ეროვნული სააგენტო ვერ ახორციელებს არახელსაყრელი მეტეოროლოგიური პირობების (ამპ) პროგნოზირებას და ატმოსფერული ჰაერის მავნე ნივთიერებებით დაბინძურების ზრდის შესახებ გაფრთხილების შედგენას მოსალოდნელი ამპ-სთვის, ვინაიდან აღნიშნული სახის პროგნოზირებისა და შემდგომ ატმოსფერული ჰაერის მავნე ნივთიერებებით დაბინძურების ზრდის შესახებ გაფრთხილებების შესადგენად აუცილებელია ატმოსფეროს მაღალ ფენებში არსებული მეტეოროლოგიური პირობების ცოდნა, რაც ატმოსფეროს ვერტიკალურ ზონდირებას, ე.წ. აეროლოგიურ დაკვირვებებს საჭიროებს.

საქართველოში აეროლოგიური დაკვირვებები შეწყვეტილია გასული საუკუნის 90-იანი წლებიდან. სააგენტოში იმედს გამოთქვამენ, რომ აეროლოგიური დაკვირვებები აღდგება 2023-2024 წლებში.

როგორც წერილიდან ირკვევა, 2014 წლის დადგენილებაში ისეთი ვალდებულებებია გაწერილი, რისი შესრულებაც გარემოს ეროვნულ სააგენტოს 90-იანი წლების შემდეგ აღარ ძალუძს. საწარმოებიც, შესაბამისად საკუთარ დოკუმენტებში შერბილების ღონისძიებად ასახელებენ ისეთ ქმედებას, რომლის განხორციელებაც ჯერჯერობით შეუძლებელია. აღნიშნული ფაქტი კარგი მაგალითია იმისა, რასაც სამოქალაქო მოძრაობა „გავიგუდეთ“ წლებია ხაზს უსვამს.  ხშირად საწარმოებში დოკუმენტურად ყველაფერი რიგზე და გამართულია, მაგრამ ფურცელზე დაწერილი რეალურ სურათს არ ასახავს. სწორედ ამიტომ, განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტის მხრიდან არაგეგმიური ინსპექტირებების გააქტიურება, რათა საწარმოებს გამართული პროცესი არა მხოლოდ ფორმალურად – დოკუმენტებში, არამედ რეალურადაც ჰქონდეთ.

საინფორმაციო მასალა მომზადდა „დემოკრატიის ევროპული ფონდის“ ფინანსური მხარდაჭერით, პროექტის „ვიცავთ უფლებას სუფთა ჰაერზე რუსთავში“ ფარგლებში